Search:
Turystyka
Turystyka i agroturystyka. Infrastruktura turystyczna - dane teleadresowe.


GMINA JELCZ - LASKOWICE: SZLAKI I INNE ATRAKCJE TURYSTYCZNE

Nizinna turystyka piesza zaczyna cieszyć się obecnie coraz większą popularnością, co przypisać można modzie na zdrowy, aktywny tryb życia. Walory krajoznawcze gminy Jelcz - Laskowice pozwalają w czynny sposób spędzać wolny czas w ekologicznym otoczeniu. Przez gminę przebiegają dwa szlaki PTTK. 

1. Szlaki turystyczne w  Gminie Jelcz - Laskowice
1.1Szlak Oława- Grodzisko Ryczyńskie - Jelcz - Laskowice.

Wędrówkę można rozpocząć sprzed dworca kolejowego w Oławie, dalej koło zamku i dworca PKS do ulicy Bolesława Chrobrego na most nad Odrą. Za mostem skręcamy w prawo, udając się ku rezerwatowi "Zwierzyniec". Jest to rezerwat leśny, dębowo - grabowy, o powierzchni 8,96 ha, ustanowiony w 1958 roku. Obejmuje 200 letni las w dolinie Odry (4 km - około 1 godziny). Wędrówka biegnie wałami wzdłuż Odry, po lewej stronie mijamy "Książęcy Las". Dochodzimy do skrzyżowania (9km), za którym mijamy pomnik przyrody - kilkusetletni dąb.
Wkrótce docieramy do rezerwatu "Grodzisko Ryczyńskie" (12 km) o powierzchni 1,75 ha, ustanowiony w 1958 roku dla ochrony drzewostanu dębowo - bukowo -sosnowego z bogatym runem leśnym. Na miejscu dwa grodziska z IX - X wieku oraz XII - XIV wieku. Istniał tu potężny gród kasztelański, który odgrywał ważną rolę strategiczną i gospodarczą we wczesnym średniowieczu. Do tego miejsca upływa około 3 godziny marszu.

Od rezerwatu skręcamy w lewo i szerokim duktem leśnym do wsi Bystrzyca Oławska, mijamy po drodze Ośrodek Wypoczynku Świątecznego nad Smortawą. We wsi kierujemy się w lewo, w kierunku Janikowa (16 km), dalej w prawo, wzdłuż sosnowego lasu, dochodzimy do pola biwakowego przy leśniczówce.

Następnie przez las udajemy się w kierunku wsi Nowy Dwór, do której jednak nie docieramy, ponieważ szlak skręca w lewo, w kierunku tzw. "trzeciego" i "drugiego" stawu. Po drodze mijamy "Łąki Nowodworskie" i "Łąki Piekarskie" (20,5 km - 5 godzin).

Malownicza, leśna ścieżka wzdłuż "drugiego" stawu, docieramy do Ośrodka Wypoczynku Świątecznego, położonego nad stawem "Kąpielisko Jelcz" (pierwszy staw), gdzie - po dojściu do szosy - trafiamy na przystanek komunikacji miejskiej przy PSP nr 3 im. B.Prusa. Możemy również udać się w prawo brukowanym chodnikiem, przez duże osiedle mieszkaniowe, do stacji PKP. Tu kończy się nasza wędrówka czerwonym szlakiem. Szlak nadaje się do turystyki pieszej i rowerowej.

1.2. Szlakiem zabytków i przyrody (szlak nieoznakowany).
W nawiasach podano odległości od początku trasy. Naszą wędrówkę rozpoczynamy od stacji PKP w Jelczu - Laskowicach, skąd udajemy się do odległego o 0,5 km drogi pałacu i parku, które należały do rodziny Saurma von Jeltsch. Obecnie znalazł tu swą siedzibę Urząd Miasta i Gminy. 

Przed wejściem do parku, na cokołach bramy wjazdowej, umieszczone są dwie metalowe figury lwów - symbole rodu Saurmów

Pałac w Laskowicach (pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1203 roku) stał się główna siedziba Saurmów w 1797 roku, kiedy to istniejący już od 1558 roku pałac przebudowano w stylu neoklasycznym z greckimi kolumnami.

Wcześniejszymi właścicielami Laskowic, od XIV wieku, była rodzina Pretficzów. 24 marca 1650 roku z powodu zadłużenia Jan Ernest Pretficz sprzedał swoje włości sąsiadowi Wolfowi Albrechtowi von Saurma Jeltsch. 

Dzisiejszy wygląd pałac uzyskał w 1886 roku, kiedy to poddano go przebudowie. Główna elewacja zwieńczona jest bogatym dwukondygnacyjnym szczytem. Po bokach znajdują się dwupiętrowe wieże zdobione fryzem arkadowym poniżej linii dachu. Wewnątrz budynku znajduje się interesującą klatka schodową, kominek i sklepienie krzyżowo - żebrowe. Pałac nie uległ zniszczeniu podczas wojen światowych.

Po drugiej wojnie był siedzibą: szkoły zawodowej z internatem, a od 1956 roku filii Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa z siedziba w Puławach. Obecnie jest siedzibą Urzędu Miasta i Gminy oraz Oddziału Banku Śląskiego. Pałac otoczony jest parkiem z bogatym, kilkusetletnim drzewostanem, którego powierzchnia wynosi około 6 ha.

W 1737 roku posadzono tu kilkanaście gatunków egzotycznych drzew i krzewów. Wśród nich na uwagę zasługują: tulipanowce amerykańskie, platany kloniste, cyprysik Lawsona, magnolia. Równie ciekawie prezentują się graby, buki, lipy drobnolistne, dęby, cisy, wiązy i jawory. 

Nieopodal pałacu i parku znajdują się zabudowania XIX wiecznego folwarku, w którego skład wchodzą miedzy innymi stajnie, spichlerze i stodoły, pełniące dzisiaj funkcje garaży i magazynów. Elementem folwarku był również laskowicki browar, na tyle słynny, że jeszcze przed II wojna światową przyjeżdżała tu młodzież studencka z Wrocławia na pikniki, na tzw. "górkę piwną". Po półgodzinnym zwiedzaniu pałacu i parku udajemy się, mijając po prawej stronie kościół parafialny pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa ,w kierunku stacji PKP. Dalej przez wiadukt kolejowy i osiedle mieszkaniowe do centrum miasta. Chodnikiem wzdłuż drogi do Oławy docieramy do skrzyżowania na Osiedlu Jelcz, mijając po drodze Ośrodek Zdrowia, Kościół p.w. św. M.M. Kolbe (w budowie), Ośrodek Wypoczynku Świątecznego "Kąpielisko Jelcz", PSP nr 3 im. Bolesława Prusa. Tu skręcamy w prawo i wzdłuż szosy w kierunku Wrocławia - ul. Wrocławska, obok Polmozbytu, dochodzimy do zespołu pałacowo - parkowego w Jelczu. Zwiedzanie zabytku możliwe jest za zgodą kierownictwa Misji Charytatywnej przy Kościele św. Elżbiety we Wrocławiu (3,5 km).

Pałac w Jelczu powstał na miejscu XVII wiecznego, drewnianego pałacyku myśliwskiego. Od 1829 roku był siedziba rodziny hrabiego Gustawa Saurmy, który przeniósł się tu z pałacu w Laskowicach. Dwukondygnacyjny pałac wybudowano w stylu neogotyckim. Na frontowej ścianie, po prawej stronie umieszczony jest herb Saurmów. Otaczający pałac park, o powierzchni około. 9,5 ha, urządzony był w stylu angielskim, miał oranżerie, w której hodowano egzotyczne gatunki roślin. Od 1843 roku pałac połączono z Oławą solidną, brukowana droga. Po drugiej wojnie światowej budowla ta była siedzibą wojsk Armii Radzieckiej, a następnie Wojska Polskiego, co przyczyniło się do jego znacznej dewastacji. Obecnie pałac jest siedzibą Misji Charytatywnej przy Kościele św. Elżbiety we Wrocławiu

Stąd tą samą trasą podążamy do skrzyżowania z ulicą Wrocławską i dalej na wprost ul. Fabryczna. Po około 200 m docieramy do XVIII wiecznej kaplicy upamiętniającej tragiczna śmierć H. D. Saurmy.
Kaplica została zbudowana w XVIII wieku, aby upamiętnić wydarzenie z 9 stycznia 1641 roku. Wtedy to został zabity Hans Dytrych Saurma, a dokonał tego żołnierz cesarski podczas wojny trzydziestoletniej. Aby wynagrodzić straty, jakie poniosła rodzina Saurmów, cesarz w 1647 roku nadal jej tytuł baronów, a "tragicznie" zmarły H. D. Saurma zyskał przydomek "męczennika za wiarę", co umiejętnie wykorzystywali jego potomkowie.
Teraz wracamy do skrzyżowania, a tu skręcamy w prawo ul. Wrocławska. Po około 0,5 km docieramy do końca ceglanego muru parkowego. Tutaj w lewo i polna drogą przez drewnianymostek na Młynówce Jeleckiej wchodzimy w pas polderu jelczańskiego. Droga biegnie grzbietem wału przeciwpowodziowego, między stawem hodowlanym z lewej a starorzeczem "Matunin" z prawej strony. Odcinek ten jest niezwykle atrakcyjny dzięki rosnącym po obu stronach wału wspaniałym 

kilkusetletnim dębom. Nasza wędrówka biegnie dalej wzdłuż starorzecza, obok kilku domów mieszkalnych, w dół, wybrukowaną droga.

Po przeciwnej stronie starej Odry znajdują się ruiny "zamku na wyspie". Docieramy tam ścieżką wśród traw, po ominięciu wody, szeroko łukiem w prawo.

Początki zamku sięgają prawdopodobnie VI wieku, kiedy to istniał tu gródek drewniano - ziemny ulokowany na wyspie oblanej wodami Odry. Wchodził on przypuszczalnie w skład tzw. przesieki lub tez był elementem systemu obronnego Wrocławia. Zamek kamienno - ceglany istniał już na pewno w 1268 roku, wtedy to na jego dziedziniec wjechał Książe Wodzisław sprawujący regencje w imieniu księcia Henryka IV Prawego. Zamek nie był duży, jego brama miała szerokość zaledwie 2,25 metra, a portal składał się z kilku prostych ciosów piaskowca. Otoczony był bastionami fortyfikacyjnymi. Składał się z trzech skrzydeł - czwarte dobudowano najprawdopodobniej w XIV wieku. W skład zabudowań książęcych wchodziły zabudowania gospodarcze, kuchnia i kaplica. Całość była otoczona drewniano - ziemnym wałem. Od początku XIV wieku, przez ponad sto lat, zamek był we władaniu rycerzy z rodu Borszniców, którzy w 1452 roku odsprzedali go Jankowi Kotulinskiemu, szlachcicowi górnośląskiemu.

Kolejnym właścicielem zamku na Odrze był: Jan Metzler - humanista, który, popadłszy w długi, odsprzedaje go Wawrzyńcowi Sablacie z Tręczyna. 15 maja 1508 roku zamek i okoliczne dobra kupuje bogaty wrocławski kupiec - Konrad Sauerman, w którego rodzinie zamek pozostał aż do naszych czasów. Przebudowany do celów mieszkalnych zamek był wielokrotnie niszczony podczas wojny trzydziestoletniej w XVII wieku. Na przełomie XVII i XVIII wieku zostaje po raz ostatni odrestaurowany i podniesiony do rangi znacznej rezydencji. W 1785 roku, wraz z regulacja Odry (oddalenie nurtu), traci swoje znaczenie i powoli zaczął popadać w ruinę. Pełnił jeszcze funkcje sadu, gorzelni z wyszynkiem, a do końca XIX wieku - browaru. Na przełomie XIX i XX wieku zostaje kompletnie zniszczony. Pozostały po nim jedynie ruiny.
Wracamy do brukowanej drogi i stad już tylko 200 metrów dzieli nas od rezerwatu "Łacha Jelcz" (5 km). 

W XIX wieku istniała tu przystań dla statków wycieczkowych, którymi co niedziela przypływali wycieczkowicze z Oławy, aby skosztować wyśmienitego jelczanskiego piwa z browaru na zamku. Można było również zjeść pieczone mięso i kiełbasę. Wyprawa statkiem kosztowała 3 srebrne grosze od osoby, nie obejmowała jednak kosztów piwa i kiełbasy, za które trzeba było zapłacić osobno.
Stad możemy udać się wzdłuż kanału do jego ujścia do rzeki Odry - 0,2 km lub tez kierując się w lewo, malownicza droga obok zalewu docieramy do szosy łączącej Jelcz - Laskowice z Oława (6 km). Dalej droga w prawo, mijając z lewej strony pomniki przyrody - kilkusetletnie dęby szypułkowe - kierujemy się w stronę mostu na Smortawie (7 km). 

100 metrów przed mostem możemy skręcić w prawo i leśnym duktem wzdłuż rzeki Smortawy dotrzemy do jej ujścia, do Odry. Trasa ze względów krajobrazowych jest bardzo atrakcyjna. W czasie wędrówki możemy podziwiać: z prawej strony rezerwat "Łacha Jelcz", zaś z lewej strony urokliwy nurt Smortawy. Na wiosnę rosną tu kępami przebiśniegi, zawilce, konwalie (od mostu do ujścia około. 1 km). Wracamy tą samą drogą. Od mostu nad Smortawa idąc dalej wzdluż szosy docieramy do kolejnego starorzecza "Pod Debami", gdzie istnieje mozliwość urzadzenia ogniska na lesnym parkingu. Miejsce to jest czesto odwiedzane przez turystów i wedkarzy (okolo. 8 km). Powrót do osiedla Jelcz szosa okolo 2,5 km. Tu znajduje się przystanek PKS. Trasa ta nadaje sie zarówno do turystyki pieszej, jak i rowerowej. 

Wędrówkę należy rozpocząć od skrzyżowania ulic Oławskiej i Stawowej naprzeciw PSP nr 3 im. Bolesława Prusa. Stąd udajemy się, ulicą Stawową, na oddalony około 0,3 km parking. Do tego miejsca możemy dotrzeć również pieszo od stacji PKP. Po lewej stronie idąc asfaltowa droga - równolegle do stawu - mijamy cmentarz parafialny kościoła p. w. NMP Królowej Polski aby po okolo 0,2 km ujrzeć "Kąpielisko Jelcz" w całej okazałości.

Kąpielisko, o powierzchni około 8 ha. i największej głębokości około 12 metrów, jest wyrobiskiem po eksploatowanej tu glinie i piasku, użytych do budowy w czasie drugiej wojny światowej zakładów "Bertha Werke" w Jelczu. Woda jest na ogół czysta i zdatna do kąpieli. 

Na wprost nas rozległa 100 m długości piaszczysta plaża, zachęcająca, w okresie letnim, do wypoczynku nad wodą. Poszukujący cienia znajda go, w przyległym do stawu, sosnowym lesie. Za plecami Ośrodek Wypoczynku Świątecznego OSiR w Jelczu -Laskowicach dysponujący: 8 domkami kempingowymi, w budynku znajdują sie 2-, 3- osobowe pokoje, pole namiotowe, pole na przyczepy kempingowe jest także parking samochodowy. Do dyspozycji gości są ogrodzone korty tenisowe, kręgielnia, boisko do siatkówki i kometki. Można również wypożyczyć łodzie wiosłowe, deski wind surfingowe i rowery wodne. Jest także plac zabaw dla dzieci. 
 

Dalej kontynuujemy wędrówkę utwardzoną drogą, mijając leśną ścieżkę, aby po około 0,5 km dojść do drugiego leśnego duktu z prawej strony. Tu skręcamy i wśród żywicznego zapachu sosnowego lasu dochodzimy do II Stawu (1,5 km).


Ten akwen wodny również jest glinianka, ale o znacznie mniejszej powierzchni około 1.5 ha. Na końcu stawu niewielka piaszczysta plaża z wystającymi, z dna zbiornika, podporami pomostów będących niestety już tylko świadectwem dawnej świetności tego malowniczo położonego miejsca.


Dalej, za znakami czerwonymi, przechodzimy przez mostek na dopływie Młynówki Jeleckiej i przez łąki Piekarskie docieramy do położonego z prawej strony III Stawu o powierzchni około 3 ha i niewielkiej głębokości. Porośnięty jest obficie roślinnością przybrzeżna (2 km). Cofamy się do głównej drogi, do mostku, pod którym łączą się dwa cieki wodne i udajemy się w prawo w kierunku Nowego Dworu. Idziemy nieco zarośniętą ścieżką, równolegle do wodnego cieku, przez około 0,3 km, dalej skrajem lasu wzdłuż Łąki Nowodworskiej wchodzimy na drogę przy grobli, za którą znajduje się kilka mniejszych zbiorników wodnych. Wkrótce docieramy do głównego stawu hodowlanego Rolniczego Zakładu Doświadczalnego Instytutu Upraw Nawożenia i Gleboznawstwa w Jelczu - Laskowicach.

Akwen ten ma niezwykle urozmaiconą linię brzegową. Znajdują się na nim wyspy, które są ostoją dzikiego ptactwa z licznymi miejscami lęgowymi.

Staw jest imponującej wielkości - ma ponad 70 hektarów powierzchni. Udajemy sie brukowaną drogą do skrzyżowania w centrum wsi Nowy Dwór, gdzie skręcamy w lewo (4,5 km). Po kilku minutach docieramy do skrzyżowania, na którym zgodnie z drogowskazem skręcamy w lewo, w kierunku osiedla Jelcz. Idziemy asfaltowa droga do ostatnich zabudowań wsi, następnie wzdłuż lasu przez około 3,5 km. W połowie drogi do Jelcza, naprzeciw betonowych słupów znajdujących się na polu, można skręcić w lewo i leśną drogą po około 0,5 km dojść do II Stawu (można tu również dotrzeć samochodem od strony Jelcza).

W czasie wędrówki, po prawej stronie, odsłania się widok na osiedle mieszkaniowe, a już wkrótce docieramy do "Kąpieliska Jelcz" (8 km).

To już na koniec wyprawy. Dalej asfaltową drogą dotrzemy do przystanku autobusów komunikacji miejskiej przy PSP nr 3.

Szlak nadaje się do turystyki pieszej jak i rowerowej.

1.3. Szlakiem martyrologii (szlak nie jest oznakowany).
Trasa ta doskonale nadaje się na terenową lekcję historii. Wycieczkę naszą rozpocząć możemy od placu przed Zakładami Samochodowymi "Jelcz" SA. - Brama Miłoszycka- dokąd dotrzeć można autobusami komunikacji miejskiej.

Po wcześniejszym pisemnym uzgodnieniu z Dyrektorem Kadr i Administracji ZS "Jelcz" S.A. możliwe jest zwiedzenie zakładów, na terenie których znajduje sie pomnik poświęcony ofiarom obozu koncentracyjnego w Gross Rosen (tel. 318 83 61).

Sam zakład powstał w styczniu 1943 roku z inicjatywy niemieckiego przemysłowca Alfwheata Kruppa. Wchodził w skład koncernu zbrojeniowego "Friedrich Krupp - Bertha Werke". Imię Bertha nadano fabryce dla uhonorowania matki Alfrada Kruppa. Jego budowniczymi byli więźniowie (byli to Polacy, Żydzi, Rosjanie a nawet jeńcy angielscy)  obozu koncentracyjnego w Gross Rosen, którego filię pod nazwą "Funfteichen" (Pięć Stawów) utworzono w pobliskich Miłoszycach. 

Obóz pracy istniał od 1 grudnia 1943 roku do 21 stycznia 1945 roku. Zakład "Bertha Werke" produkował haubice 125 mm, lufy innych dział, wały korbowe do silników lotniczych a także silniki czołgowe. Prawdopodobnie wykonywano też lufy dział okrętowych. Mordercza praca pod bezwzględnym nadzorem oddziałów SS pociągnęła za sobą blisko 3000 ofiar.

Z przed Bramy Miłoszyckiej udajemy sie w prawo, przez wielki plac (parking), w kierunku wieżowca (biurowiec ZS "Jelcz" S.A.), przed którym stoi wielki kamienny krzyż, ustawiony tu dla upamiętnienia wydarzeń z sierpnia 1980 roku. Obok po prawej stronie niewielki kamienny obelisk z napisem "Ofiarom Gross Rosen", postawiony tu dla upamiętnienia więźniów, którzy zginęli podczas budowy zakładu "Bertha Werke".

Teraz możemy udać się do biurowca ZS "Jelcz" S.A. gdzie znajduje sie Muzeum Zakładowe, które w bardzo interesujący i przystępny sposób prezentuje pełną historię zakładu od jego początków (1943 r.) przez powojenne dni odbudowy do chwili obecnej. Zwiedzanie muzeum możliwe jest po uprzednim uzgodnieniu z władzami przedsiębiorstwa.

Po wyjściu z budynku udajemy sie szeroką, asfaltową drogą przez wiadukt kolejowy w kierunku Miłoszyc, do których docieramy po przejściu okolo 1,5 km. Dalej do skrzyżowania dróg, a tutaj na wprost brukowana droga wychodzimy poza miejscowość (2 km). Polną drogą po przebyciu dalszych 200 m napotykamy skrzyżowanie, na którym kierujemy się w prawo, mając po lewej stronie zabudowania stacji PKP. Kierujemy się teraz do widniejącego w oddali niewielkiego sosnowego lasku, do którego docieramy po przebyciu dalszych 800 metrów. Po lewej stronie, za nasypem kolejowym, widoczne są w oddali murowane budynki, z których cztery to pozostałość po obozie "Funfteichen". Po drugiej wojnie światowej zostały zagospodarowane przez Państwowe Gospodarstwo Rolne.

W lasku znajduje się grób - pomnik kolejnych ofiar obozu "Funfteichen". Tu byli chowani ci, którzy zginęli w obozie lub podczas katorżniczej pracy ponad ludzkie siły (3,0 km).

Stąd wracamy tą samą drogą do skrzyżowania we wsi, na którym skręcamy w prawo kierując się w stronę stacji PKP "Jelcz -Miloszyce" (4,0 km). Po przejściu przez kładkę nad torami kolejowymi idziemy szeroką szutrową drogą mając po prawej stronie rząd domów. Tutaj na skrzyżowaniu polnych dróg skręcamy w prawo udając sie w kierunku kępy drzew pośród, której znajduje się "Staw miłoszycki" o powierzchni ok. 4 ha(4,5km). Jest to wyrobisko po piasku i glinie, używanych do budowy w trakcie wojny zakładu "Bertha Werke" w Jelczu.

Mijając staw po jego lewej stronie idziemy dalej drogą wśród pól. Po około 600 metrach od początku stawu napotykamy na swojej drodze małe skrzyżowanie. Tutaj kierujemy sie w lewo i mijając po prawej stronie niewielkie skupisko sosen po dalszych 300 metrach docieramy do kolejnej krzyżówki (5,5km). Przechodzimy ją na wprost i docieramy do widocznej w niedużej odległości drogi asfaltowej łączącej Jelcz - Laskowice z Czernicą, na wysokości wsi Ratowice.

Dalej kierując sie w stronę Czernicy (w prawo) po przejściu blisko 2 km, mijając po lewej stronie miejscowość Ratowice i kopalnie piasku w zakolu rzeki Odry, docieramy, na dużym łuku po prawej, do niewielkiej dróżki obsadzonej po obu stronach wysokim żywopłotem (7, 5 km). Idąc nią dojdziemy do ostatniego etapu naszej wędrówki. Znajduje się tu kolejny pomnik poświęcony ofiarom pobliskiego obozu koncentracyjnego. Upamiętnia on śmierć tych, którzy zginęli podczas ewakuacji więźniów w styczniu 1945 roku.

Z 6 tysięcy więźniów, którzy eskortowani przez blisko 300 esesmanów i Ukraińców, wyruszyli z Miłoszyc 21 stycznia 1945 do Gross Rosen (Rogoźnicy) dotarło 4 tysiące. Dalszą wędrówkę na Zachód przeżyło jedynie 200. Cześć więźniów, która była chora i została pozostawiona przez hitlerowców w obozie doczekała się wolności 23 stycznia 1945 roku.

Z pod pomnika udajemy się do pobliskiej Czernicy, w której znajduje sie stacja kolejowa i przystanek PKS (9 km).

I tu kończy sie nasza wędrówka. Trasa nadaje sie zarówno do turystyki pieszej jak i rowerowej.

1.4. Szlak Bierutów – Minkowice Oławskie (szlak bez znaków).
Proponowana wędrówka prowadzi przez wschodnia część gminy. Nasza wycieczkę rozpoczynamy od Bierutowa położonego okolo 22 km od Jelcza - Laskowic. Do Bierutowa dojechać możemy komunikacja PKS z Jelcza-Laskowic lub PKP z Wrocławia.

Z rynku w Bierutowie, udajemy sie ul. Wrocławska poza stare centrum w kierunku wylotu na Oleśnice. Po okolo 250 metrach skręcamy w lewo w szeroka polna drogę zwana Traktem Napoleońskim. Po drodze można zobaczyć okazy wspaniałych drzew po obu stronach szlaku.

Droga ta powstała podczas przemarszu wojsk napoleońskich w 1813 roku. Dalej na zachód w stronę lasu i już po chwili znajdujemy sie na skrzyżowaniu dróg, przy którym znajduje sie najwyższy na Dolnym Śląsku pięknie rzeźbiony krzyż pokutny o wysokości 2,41 metra (2 km). Skręcamy w lewo i przez sosnowy las docieramy do centrum Kijowi. Dalej idziemy prosto w kierunku Kruszowic, przechodząc po drodze przez dwa mosty na Starej i Nowej Widawie (3.5 km).

Trasa w kierunku południowym doprowadza nas do szosy Paczków - Karwiniec. Po jej przekroczeniu udajemy sie lasem przez tzw. Wzgórze Piaskowe. Za nim odbijamy w lewo wzdluż pól, skąd widok na zabudowania Paczkowa. We wsi obok leśniczówki skręcamy w lewo i udajemy sie lesnym duktem wśród niewysokich wzgórz. Dochodzimy do pól skąd wylania sie zabudowa Posadowic (11,5 km). Wchodzimy do wsi wzdłuż dawnego poddworskiego parku i udajemy sie w kierunku skrzyżowania z droga Bierutów - Oława. Szosa idziemy do Miłocic Dużych (15 km). Przed Milocicami warto udać sie w prawo, prosta, polna droga prowadząca w kierunku lasu, gdzie po okolo. 3,5 km docieramy do skraju lasu. Na rozwidleniu dróg znajduje sie głaz narzutowy o obwodzie 4 metrów, będący pomnikiem przyrody. 

Jak głosi legenda, miął na nim odpoczywać cesarz Napoleon Bonaparte, podczas przemarszu jego wojsk w czasie wyprawy moskiewskiej. We wsi na uwagę zasługuje grupa 13 drzew (3 dęby, 6 jesionów, 4 lipy) stanowiących pomniki przyrody.

Przez centrum wsi udajemy sie do zakrętu na szosie Bierutów - Oława gdzie na skrzyżowaniu w prawo jeszcze przez okolo. 300 metrów. Następnie skręcamy w lewo i szeroka polna droga przez zalesione wzgórze kierujemy sie w stronę Minkowic Ol. (19 km). Na skraju wsi, mając po lewej stronie kościół p.w. Jana Nepomucena (patrz opis str. 44), dochodzimy do ul. Kościelnej. Tu na prawo asfaltowa ulica docieramy, mijając młyn, do skrzyżowania w centrum wsi (na prawo przystanek PKS). Dalej na wprost ul. Kolejowa dochodzimy do stacji PKP (20 km). Możemy stad dojechać do miejscowości położonych na trasie Wrocław - Opole.

2. Proponowane trasy rowerowe (wzdłuż dróg publicznych)

Jelcz - Laskowice - Oleśnica (przez Brzezinki, Gredzinę, Zbytowa, Ligotę Małą, Ligotę Wielką) okolo 20 km.

Jelcz - Laskowice - Bierutów (przez Piekary, Kopalinę, Minkowice Oł., Miłocice Duże, Posadowice) okolo 22 km.

Jelcz - Laskowice - Oława (przez Stary Otok) okolo 12 km.

Jelcz - Laskowice - Wrocław (przez Miłoszyce, Nadolice Wielkie i Małe, Dobrzykowice) okolo 22 km.

Jelcz - Laskowice - Wrocław (przez Leg, Ratowice, Czernice, Kamieniec Wrocławski) okolo 24 km.

Wokół gminy Jelcz - Laskowice (Hanna, Janików, Bystrzyca Ol., Wójcice, Biskupice Ol., Celina, Minkowice, Kopalina, Piekary) okolo 38 km.

3. Szlak samochodowy.
Szlakiem pałaców i kościołów - szlak nie jest oznakowany (w nawiasach podano odległości od początku trasy)

Proponowana trasa ma służyć pełnemu poznaniu walorów historycznych gminy poprzez ukazanie zabytkowych obiektów sakralnych i pałaców.

Nasza wycieczkę rozpoczynamy od kościoła parafialnego p.w. św. Mikołaja w Miłoszycach.

Miłoszyce - kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja, wzniesiony okolo 1618 r. w stylu barokowym, restaurowany w 1968 r. W tym miejscu prawdopodobnie istniała już w XIII w. kaplica, potem wzniesiono kościół drewniany w XVI wieku. Po nim miął stanąć obecny. W tylnej ścianie kościoła wmurowana jest XIX wieczna tablica poświecona ówczesnemu proboszczowi. Grobowiec za kościołem mieści szczątki hr. Saurmy i jego małżonki. Obok znajduje sie część jednego z grobowców będącego pozostałością po cmentarzu, który istniał przy kościele.

Ołtarze boczne - drewno, polichromia w stylu barokowym. Datowane na początek XVIII wieku. Balaski - drewno, barok, początek XVIII w. Misa chrzcielna - miedz, barok, początek XVIII w . Konfesjonały - drewno, barok, początek XVIII w. Obrazy - św. Alojzy Gonzaga, św. Mikołaj, św. Marcin, barok, poczatek XVIII w.

Po zwiedzeniu obiektu jedziemy do skrzyżowania, gdzie w prawo kierujemy sie do Jelcza - Laskowic (3 km). Tu rozpoczynamy nasza penetracje od kościoła parafialnego p.w. św. Stanisława Biskupa.

JELCZ - LASKOWICE - kościół parafialny pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa. Wzniesiony przez protestantów prawdopodobnie w 1660r. w stylu barokowym, odrestaurowywały w latach 1966 - 1980. Pierwsze wzmianki o poprzedniej świątyni pochodzą z 1389 r. Prospekt organowy drewniany, barokowy z XVIII w. Krzyż procesyjny z mosiądzu w stylu neogotyckim z początków XX w. Lichtarze mosiężne, barokowe - XVIII w. Relikwiarz srebrny złocony z XIX w. Dzwon spizowy lany z 1649 r.

Tuz obok znajduje sie, warty obejrzenia zespól pałacowo - parkowy.

Kolejnym punktem naszej wycieczki będzie pałac i park na osiedlu Jelcz, do którego dojedziemy kierując sie droga w stronę Oławy. Na skrzyżowaniu, na osiedlu Jelcz skręcamy w prawo i dalej, ul. Wrocławska, po 200 metrach dojeżdżamy do celu. Zwiedzanie obiektu możliwe jest za zgoda władz Misji Charytatywnej przy kościele św. Elżbiety we Wrocławiu (6 km). Zwiedzanie kontynuujemy kierując sie z powrotem ul. Wrocławska do skrzyżowania, gdzie jadąc w prawo po okolo 500 metrach, za przystankiem PKS, docieramy do skrzyżowania ul. Oławskiej i Odrzańskiej. W prawo po 200 metrach, mijając obok pomnik postawiony ku czci poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców Jelcza, dojeżdżamy do kościoła parafialnego p.w. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski ( 7 km).

JELCZ - LASKOWICE kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Polski, jest kościołem poewangelickim wybudowanym w połowie XIX wieku z datków mieszkańców Jelcza, części Laskowic, Dębiny i Piekar. Należał on, w odróżnieniu od kościoła w Laskowicach, do Diecezji Kościoła Staroluteranskiego z siedziba we Wrocławiu. Kościół ten bardzo długo, bo do końca XIX wieku, zachował język polski w czasie nabożeństw.

Obecny kształt kościoła pochodzi najprawdopodobniej z XIX wieku.

Witraż w oknie - datowany na 1848 rok. W 1997 roku kościół ucierpiał w czasie powodzi, woda sięgała do wysokości 2 metrów.

Stad pieszo, po okolo 500 metrach, brukowana droga obok Starorzecza Matunin dochodzimy do ruin zamku na wyspie. 

Ta sama droga wracamy do skrzyżowania ul. Odrzańskiej z droga Jelcz - Laskowice - Oława. Kierujemy sie w prawo, w stronę Oławy do mostu na Smortawie (9 km). Za mostem na skrzyżowaniu udajemy sie w lewo, w kierunku Janikowa. Jedziemy równolegle do rzeki Smortawy w otoczeniu lasu po obu stronach drogi. Wśród drzew na uwagę zasługują stare dęby. Z prawej strony (10 km) mijamy Ośrodek Jeździecki Eko - Agro "Hanna" ( patrz opis str. 50), dalej przez most na rzece dojeżdżamy do Janikowa (15 km). Na skrzyżowaniu skręcamy w lewo i za drogowskazem udajemy sie w kierunku Biskupic Ol. Droga prowadzi wśród sosnowego lasu do skrzyżowania dróg - Oława - Biskupice Ol. i Minkowice Ol - Bystrzyca Ol (19 km) Skręcamy w lewo i za drogowskazem kierujemy sie do Minkowic Ol. Przejeżdżamy wiadukt kolejowy, a na skrzyżowaniu w centrum wsi skręcamy w prawo. 100 metrów dalej udajemy sie w lewo szutrowa droga do kościoła p.w. Jana Nepomucena (23 km).

MINKOWICE OL - kościół parafialny. p.w. św. Jana Nepomucena został wzniesiony na początku XVIII wieku w stylu barokowym. Restaurowany w latach 1970 -1975.

Ołtarz boczny - drewno polichromia, barok, początek XVIII w. Ambona - drewno polichromia, barok, początek XVIII w. Obraz św. Jana Nepomucena, olej - płótno, XVIII w. Tabernakulum - drewno, początek XX w. Kościół obecnie jest nieczynny ze względu na bardzo zły stan konstrukcji. Pilnie potrzebne są środki na jego ratowanie.

Zwiedzenie zabytku możliwe jest za zgoda proboszcza miejscowej parafii, mieszkającego na plebani obok kościoła.

Stad jedziemy w prawo, dalej szutrowa droga, mijając po lewej stronie szkole, i po okolo 500 metrach docieramy do kościoła p.w. św. Piotra i Pawła.

MINKOWICE OL. - kościół p.w. św. Piotra i Pawła został wzniesiony przez ewangelików w XIX wieku. Właśnie tu odbywały sie prawie do końca XIX wieku msze w języku polskim. Obiekt należał do parafii bystrzycko - minkowickiej. Odremontowany przez nowych właścicieli - katolików na przełomie lat 80 i 90 XX wieku pełni obecnie, ze względu na zamkniecie "małego" kościoła, funkcje kościoła parafialnego.

Powrót do Jelcza - Laskowic szosa przez wsie Kopalina i Piekary ( 32 km). Powyższa trasę można przebyć samochodem, rowerem lub pieszo.

4. Szlaki wodne (kajakowe).
Bogactwo wód powierzchniowych opisywanego terenu stwarza doskonale warunki do uprawiania sportów wodnych. Rzeki przepływające przez gminę pozwalają na przeprowadzanie spływów kajakowych.

Szlak kajakowy rzeka Smortawa (odległości podawane są w km od ujścia rzeki)

Szlak wykracza poza granice gminy Jelcz - Laskowice, ale - ze względu na wyjątkowe walory krajoznawcze i urokliwość przyrody Pradoliny Wrocławskiej - opisany zostanie w całości.

Długość rzeki wynosi 40 km, źródła znajdują sie Kolo wsi Świerków, a ujście do Odry w okolicy Jelcza - Laskowic na 223km.

Szlak jest dosyć łatwy, aczkolwiek chwilami uciążliwy.

Spływ rozpocząć można u ujścia rzeki Śmieszki do rzeki Smortawy, powyżej wsi Błota (14km od ujścia).

Na odcinku do wsi Leśna Woda (13 km) rzeka ma szerokość ok. 2 m., jest płytka i nieuregulowana. Przy niskim stanie wody spływ jest znacznie utrudniony. Za wsią Leśna Woda rzeka staje sie bardzo leniwa, gdyż przechodzi w rozlewisko o szerokości ponad 50 m i długości  ok. 3 km. Ciekawostka jest rezerwat przyrody "Leśna Woda", obejmujący 20 ha lasów bukowo - dębowo - grabowych.

Okolo 10 km dalej docieramy do wsi Bystrzyca Oławska przy Ośrodku Wypoczynku Świątecznego, gdzie natrafiamy na przeszkodę w postaci śluzy. Dalszy spływ rozpoczynamy poniżej śluzy, z niewielkiego rozlewiska przed mostem. Należy uważać na umocnienia brzegowe - kolki. Za mostem rzeka skręca mocno w prawo, wije sie wśród przybrzeżnych szuwarów, prąd jest bystrzejszy, wokół rozciągają sie rozlegle laki. Rzeka jest tu nieuregulowana i tworzy liczne zakola.

Na 8 km docieramy do mostu we wsi Janików, poniżej którego wpływamy w leśna cześć szlaku. Dominują tu lasy mieszane o znacznym udziale sosny, olchy, dębów i leszczyny. Od tego miejsca rzeka jest uregulowana, a szerokość sięga ok. 6 m. Jest płytko.

Na 6 km przepływamy pod betonowym mostem na drodze Janików - Jelcz - Laskowice.

Szczególnie atrakcyjnie jawi się spływ w miesiącach wiosennych, kiedy wzdłuż brzegów kwitną przebiśniegi, zawilce, niezapominajki, a w maju konwalie i fiołki.

Na 5 kilometrze natrafiamy na betonowy próg, gdzie konieczne jest przeniesienie kajaków. Przed progiem rzeka rozdziela się. W prawo rozpoczyna bieg Młynówka Jelecką, która po około 5 km możemy dotrzeć do mostu drogowego w Jelczu- Laskowicach. Ta odnoga jest płytką, zarośnięta, przez co spływ w znacznym stopniu jest utrudniony.

Właściwy nurt Smortawy kieruje się w lewo i biegnie wśród tunelu drzew przewieszonych nad rzeka. Nurt jest dosyć bystry, woda cechuje się dużą czystością. Po powodzi, która nawiedziła te tereny w lipcu 1997 roku, spływ jest nieco utrudniony ze względu na powalone drzewa.

2 km przed ujściem przepływamy pod mostem łączącym Jelcz - Laskowice z Oławą i wśród leśnej gęstwiny kierujemy się w stronę Odry.

0,5 km za mostem, po lewej stronie, przepływamy obok starorzecza Odry "Pod Dębami", a nieco dalej, na prawym brzegu widoczne jest rozlewisko rezerwatu "Łacha Jelcz".

1 km przed ujściem do Odry, przepływamy wśród podpór zniszczonego, drewnianego mostu, aby wkrótce pomiędzy wysokimi brzegami dotrzeć do Odry.

Tu następuję koniec naszej urokliwej podróży.

Na przepłyniecie całej trasy należy przeznaczyć około 10 godzin. Spływ kajakowy Smortawa - Odra otwiera sezon kajakowy Wrocławskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego.

Szlak kajakowy rzeka Widawa (odległości podawane są w km od ujścia rzeki)

Niżej opisany szlak wodny przebiega na pograniczu gmin Jelcz - Laskowice, Bierutów i Oleśnica. Walory krajoznawcze sprawiły, ze chcemy przedstawić jego wyjątkowy charakter. Źródła rzeki Widawy, której całkowita długość wynosi 110 km, znajdują się na Wale Trzebnicko - Ostrzeszowskim w okolicy Twardogóry. Ujście do Odry jest na 267 kilometrze biegu Odry.

Szlak jest dosyć trudny i uciążliwy ze względu na konieczność częstego przenoszenia kajaka. Mimo nizinnego charakteru rzeki, nurt w niej jest dość szybki.

Spływ rozpocząć można na 87 km w Namysłowie, w okolicy Starego Miasta.

Nieuregulowana rzeka mijamy wsie: Wilków, Lubsko, Młokocice i docieramy do miasta Bierutów. Dalej, pokonując utrudnienie w postaci jazu i licznych kamieni w korycie, dopływamy do graniczącej z Grędzina wsi Zbytowa.

Na 60 km za mostem docieramy do jazu o różnicy poziomu wody 120 cm . Konieczne jest przeniesienie kajaków. Po drodze mijamy progi możliwe do przepłynięcia

Na 59 km przepływamy pod mostem leżącym na trasie Jelcz - Oleśnica. Nurt jest dość bystry, a woda czysta. Poniżej Zbytowej rzeka wpływa w leśne ostępy Równiny Jeleckiej, gdzie pośród leszczynowych tuneli mijamy most na drodze Brzezinki - Ligota Mała.

Dalej docieramy do Leśnego Młyna, poniżej którego, z prawej strony nieopodal Świerzna uchodzi rzeka Smolna.

Wzdłuż lewego brzegu, na 41 km, rozciąga się wieś Chrząstawą, którą przecina rzeka Graniczna biorąca swój początek w okolicy Minkowic Oławskich. Poniżej wsi rzeka Graniczna uchodzi do Widawy.

Po drodze mijamy wieś Nadolice (37 km), Krzyków (35 km), Kielczówek, gdzie z prawej strony ma swoje ujście rzeką Oleśnica.

Na 28 km, w okolicach wsi Wilczyce, dopływamy do granic miasta Wrocławia. Dalej wśród nadbrzeżnych łąk i widocznych w oddali zabudowań miejskich przepływamy przez dzielnice Psie Pole (uwaga na jazy).

Bieg rzeki przez wiele kilometrów, aż do ujścia, powyżej wsi Świniary, wyznacza granice miasta Wrocławia.

Na przepłyniecie szlaku Widawy należy przeznaczyć około 3 dni.

5. Na ryby, na grzyby.

Okolice Jelcza - Laskowic z niezliczonym bogactwem wód powierzchniowych, zarówno płynących jak i stałych, przyciągają rzesze wędkarzy żądnych złowienia taakiej ryby. Przybywający mogą na niewielkim obszarze spróbować swoich umiejętności wędkarskich na rzekach , starorzeczach lub stawach. Tutejsze wody Polskiego Związku Wędkarskiego uznaje się za zasobne w ryby, co z pięknem otaczającej przyrody, pozwala spędzić wolny czas zdrowo i przyjemnie. Zadowoleni będą amatorzy połowów białej ryby, jak i drapieżników. Do najczęściej odwiedzanych przez wędkarzy wód stałych zaliczyć należy: Łachę Jelcz (zalew), starorzecze Matunin, starorzecze "Pod Dębami", Kąpielisko Jelczanskie, II staw w Jelczu, staw w Miłoszycach. Poszukujący ciszy i spokoju znajda miejsce dla siebie pośród lasów i starych zakoli Odry, w okolicy Łęgu i po obu stronach drogi łączącej Jelcz - Laskowice z Oława.

Nad bieżącą wodę warto się wybrać nad Smortawę (szczególnie na wiosnę lub przy podwyższonym stanie wody), nad Widawę, która za Grędzina jest nieuregulowana i oczywiście nad Odrę, która w ostatnich latach znacznie się oczyściła, a znana jest w okolicy Jelcza z niezwykłej urokliwości. Na terenie gminy Jelcz - Laskowice warunki są ku temu wyjątkowo sprzyjające. Dobry dojazd, bogactwo różnorodnych lasów, rozległe łąki, obfitość runa leśnego i czyste nieskażone powietrze to argumenty nie do odrzucenia. Okolice Nowego Dworu, Chwałowic, Grędziny, Minkowic Ol., Miłocic, Biskupic Oł. lub Dębiny obfitują w jagody, jeżyny, maliny, borówki lub grzyby.

6. Inne atrakcyje turystyczne.

KOŁO ŁOWIECKIE "KORONA" - Jelcz - Laskowice ul. Rózana 12.
KOŁO ŁOWIECKIE " SZARAK" - Jelcz - Laskowice ul. Fiołkowa 10,


Oba koła zapewniają możliwość polowań na dzika zwierzynę.

KLUB JEZDZIECKI EKO - AGRO "HANNA" znajduje się przy szosie łączącej Jelcz - Laskowice z Bystrzycą Oł., około 1 km od skrzyżowania za mostem na rzece Smortawie. Do dyspozycji jest 30 koni sportowych. Klub zajmuje się hodowlą oraz szkoleniem koni sportowych.

OŚRODEK JEŹDZIECKI NOWY DWÓR
MIEJSKO GMINNE SZKOLNE SCHRONISKO MŁODZIEŻOWE (Chwałowice ul. Szkolna 4, 55-230 Jelcz -Laskowice, tel. (0-71) 318 15 44).


Spółdzielnia Usług Rolniczych w Jelczu-Laskowicach, ul. Chwałowicka 8,
tel./fax: (071) 318 15 70

Strzeleckie Bractwo Kurkowe Grodu Jelcz-Laskowice,
ul. Hirszfelda 13/4 tel. kom. 0605357136
PŁYWALNIA MIEJSKA -Jelcz - Laskowice ul. Partyzantów 1. Czynna cały tydzień.

Posiada dwie niecki basenowe o wymiarach: - duża 25m x 12.5m, - mała 8m x 4.5m. Do dyspozycji użytkowników pozostają sauny, siłownia, bar gastronomiczny.
Warte podkreślenia jest, że technologia uzdatniania wody gwarantuje kąpiącym się wysoką jakość parametrów wody. Natomiast klimatyzacja i wentylacja zapewniają całkowity komfort relaksu.

OSRODEK JEŹDZIECKI "AMAZONKA" CHWAŁOWICE, k/ JELCZA - LASKOWIC (ul. Szkolna 61 Anna Wiśniowska & Barbara Dubielewicz telefony: (071) 318 11 15 0602 188 351 , 0602 477 940).